Actueel

'Hindemith herleeft' serie concerten Kloosterkerk

In 2013 is het 50 jaar geleden dat de bekende Duitse musicus en componist Paul Hindemith overleed.

Onder het thema ‘Hindemith Herleeft!' zal in drie concerten het complete orgeloeuvre van Hindemith worden uitgevoerd door Geerten van de Wetering op het Marcussen-orgel in de Kloosterkerk.

De drie concerten uit deze serie beginnen allen om 16.00 met een toelichting op de componist en de geprogrammeerde werken.

 

Paul Hindemith (1895-1963)

Paul Hindemith werd in eenvoudig gezin geboren op 16 november 1895 in Hanau in de deelstaat Hessen en overleed op 28 december 1963 in Frakfurt am Main. Op zevenjarige leeftijd krijgt hij zijn eerste vioollessen. Spelenderwijs begint hij dan ook al te componeren en heeft op 14 jarige leeftijd al een indrukwekkend aantal kamermuziekjes op zijn naam staan. Twee jaar later maakt hij deel uit van het Frankfurt Children's Trio en geeft regelmatig concerten.

In 1909 schrijft hij zich in aan het Dr. Hoch's Konservatorium te Frankfurt (Het conservatorium waar o.a. Clara Schumann, Engelbert Humperdinck les hadden gegeven en later Helmut Walcha zou doceren) waar hij contrapunt en compositie studeert bij Arnold Mendelssohn, compositie bij Bernhard Sekles en viool bij Adolph Rebner. In 1923 rond hij zijn studie aan het Frankfurter Konservatorium af. Om zijn lessen te kunnen betalen, moest hij allerlei muzikale schnabbels meepikken.

De eerste composities met opusnummering ontstaan in die tijd, en na een korte legerdienst wordt hij concertmeester in het operaorkest van Frankfurt. Sedert 1915 maakte hij deel uit van het beroemde Rebner-strijkkwartet, eerst als tweede violist, daarna als altist. Met die groep werd heel Europa afgereisd. In 1921 sticht hij zelf een nieuw ensemble: het Amarkwartet, dat tot 1929 triomfen bleef oogsten.
In 1927 aanvaardt Hindemith een aanstelling als compositieleraar aan de Muziekhogeschool van Berlijn; hier gaat hij zich steeds meer met historische en pedagogische onderwerpen bezighouden. Al wat nieuw en experimenteel was boeide hem, zoals de Zeitoper en het componeren voor grammofoon, mechanisch klavier enz. Door zijn werken voor en met jongeren was Hindemith bij de Duitse jeugd ongewoon populair geworden, en dat viel niet in goede aarde bij het nieuwe bewind.
In 1938 wijkt hij uit naar Zwitserland en ten slotte naar de Verenigde Staten om te ontkomen aan de lastercampagne van de nazi-pers. In 1948 ontvangt hij de Amerikaanse nationaliteit. Van 1934 tot 1937 reist hij elk jaar naar Ankara om de Turkse regering van advies te dienen bij de uitbouw van een eigen muziekonderwijsnet. In Amerika werd hem een leerstoel aangeboden aan de Yale-universiteit en heel wat belangrijke composities ontstonden tijdens de jaren van ballingschap.

Vanaf 1946 pendelt Hindemith tussen de universiteiten van Yale en Zürich, houdt in heel de wereld lezingen en legt zich als uitvoerend kunstenaar steeds meer op het dirigeren toe. In 1953 vestigt hij zich terug in Zwitserland, maar is zelden thuis te vinden. Hij sterft op 28 december 1963. Zijn oeuvre is heel uitgebreid, bevat meer dan honderd composities. Van orkestwerken en kamermuziek tot opera's en werken voor koor of solostem. Maar ook werken voor piano en orgel en ballet- en theatermuziek en werken voor harmonieorkest.

Paul Hindemith schreef ook verschillende theoretische werken, waaronder Unterweisung im Tonsatz uit 1937, waarin Hij diverse 'systemen' aanbiedt waarin hij de spanning van intervallen, harmonie en melodiek analyseert en tot componeertechniek verheft. Zijn ritmiek, door hem "Motorik" genoemd - een samenstelling van Motor en Musik, is doordringend en soms ook wel kwellend. De muziek van Hindemith kenmerkt zich door een eigen stijl binnen het 20e-eeuwse repertoire. Hij koos een radicaal andere weg dan die van de twaalftoonstechniek van Schönberg. Bij Hindemith zien we juist bijvoorbeeld volkse invloeden, o.a. in zijn 3e Orgelsonate. Dat maakt zijn muziek zeer toegankelijk.

Paul Hindemith ontving verschillende prestigieuze prijzen en kreeg veel internationale waardering voor zijn werk.

Gepubliceerd: maandag 10 juni 2013