Gotische Zaal Raad van State

HOK locaties - gotischezaal-ext-4.jpg

Adres: Paleisstraat 1 (t.o. Paleis Noordeinde)

Anglo-Neogotische schilderijenzaal.
Annex geïntegreerd in complex Raad van State.
Geen toren. Geen luidklokken of carillon.
bouwjaar: 1840-1848
architect: Prins van Oranje (latere koning Willem II)
beheer/gebruik: Raad van State

Geschiedenis

De 'Gotische Zaal' van de Raad van State is oorspronkelijk gebouwd als ruimte voor de schilderijen-verzameling van de latere koning Willem II, die tijdens zijn studie in Oxford behoorlijk onder de indruk was gekomen van Anglo-Neogotische bouwwerken in die plaats en in geheel Engeland.

Bouwplannen Willem II

Teruggekomen in de Nederlanden vatte Willem II het plan op om in het 'hofkwartier' een groot complex te bouwen in deze stijl. Veel van deze plannen zijn (gelukkig) niet doorgegaan, maar b.v. het gebouwencomplex met woningen aan de Nassaulaan, waar de voormalige Willemskerk (die overigens oorspronkelijk als manege gebouwd werd) deel van uit maakt, en dus ook de Gotische Zaal, geven een goed beeld van wat Willem voor ogen had. Ook een schilderij in de Gotische Zaal laat iets van zien van de grootste plannen die hij had (het daarop afgebeelde gebouw tegen over het paleis Noordeinde moest worden afgebroken i.v.m. de slechte bouwstaat)
Op 4 september 1840, de geboortedag van zijn eerste kleinzoon, plaatste de Prins van Oranje de eerste steen die nog te zien is in de buitengevel van de Gotische zaal in de Franse tuin. Pas in 1848 waren de Gotische zaal en de aanbouwen voltooid. Het ontwerp was van de koning zelf en hij hield ook zelf toezicht op de bouw. Veel van de aanbouwen zijn inmiddels weer verdwenen, maar de Zaal is blijven staan, mogelijk mede doordat het dak was gedekt met loden platen. De zaal heeft een schitterende kap met fraai bewerkte houten dakspanten die in het zicht zijn gebleven.

Gebruik Gotische Zaal

De Gotische zaal werd officieel in gebruik genomen bij de huwelijksinzegening van Prinses Sophie, de dochter van Willem II, met de Erfgroothertog van Saksen-Weimar-Eisenbach op 8 oktober 1842. Bij die gelegenheid werd het (nieuwe) orgel bespeeld dat was aangebracht aan de zijde van de zaal waar zich het rozet raam bevindt, dus tegenover de huidige plaats. (hiervan is nog een oude afb. bekend)
Naast het tentoonstellen van de schilderijen van de koning, vonden in de zaal ook diverse officiële gebeurtenissen plaats (zoals het huwelijk van prinses Sophie). Ook werden er wel godsdienstoefeningen gehouden, waarbij ook het orgel regelmatig geklonken zal hebben.
Een aardige anekdote is dat in dat geval vooraf een gordijntje werd geschoven voor enkele schilderijen die kennelijk de aandacht van het verhevene zouden afleiden. Voor deze handeling was een speciale lakei aangesteld. (bron: Gert Oost, titularis tot 2006).

Latere gebruikers

De Gotische Zaal en het er achter gelegen 'Witte paleisje' van Anna Paulowna hebben, naast de Koninklijke gebruikers, ook heel wat andere bewoners en gebruikers gekend. Diverse verenigingen en instellingen hebben er tentoonstellingen en bazaars gehouden en ook het hoofdbestuur van het Nederlandse Rode Kruis heeft hier kantoor gehouden. Ook was het paleisje de ambtwoning van minister Van Karnebeek, zetel van het Crisiscomité. Later werd het complex verkocht aan de Algemeen Friesche Levensverzekering Maatschappij.
Tijdens de Duitse bezetting zetelde er de "Presse- und Propagandadienst beim Amt des Reichskommissars" en het nieuwe departement van Volksvoorlichting en Kunsten.
Na de oorlog werden in het complex de provinciale griffie, de particuliere secretaris van Koningin Wilhelmina en het departement van Scheepvaart er ondergebracht en weer later het Nederlands Volksherstel. Even leek het er op dat de oude gebruikers (de Algemene Friesche en de Groot-Noordhollandsche) weer hun intrek zouden nemen in het complex, maar de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening had inmiddels besloten dat het complex bestemd zou worden voor Raad van State.

Verbouwing en huidig gebruik

Na een grote verbouwing werden meerdere aaneengesloten panden aan de Kneuterdijk en de Parkstraat voor de ingebruikname van de Raad van State bestemd. In oktober 2011 kon deze langdurige en uitgebreide restauratie, renovatie en nieuwbouw worden afgerond die het complex van de Raad van State tot een eenheid maakte. Daarbij is ook de Gotische Zaal gerenoveerd en o.a. voorzien van een nieuwe vloer.

Muziek in de Gotische Zaal

Het orgel is na de renovatie geheel schoongemaakt en nagezien. In de zaal vinden, net als voor de renovatie, regelmatig muziekuitvoeringen plaats, waarbij podium wordt geboden aan instrumentale- en vocale solisten en ensembles, en waar ook het orgel regelmatig te horen is.
Om de twee weken worden er Lunchpauzeconcerten georganiseerd door de Stichting 'Muziek uit de Gotische Zaal' waarbij om en om ensembles en solisten van het Koninklijk conservatorium optreden en het orgel te horen is. Deze lunchpauzeconcerten worden als regel goed bezocht.
Vaste bespeler van het orgel is Jos van der Kooy (tevens stadsorganist te Haarlem en titulair organist van de Westerkerk te Amsterdam)

Meer info:

Actueel

Agenda

Kerken & Orgels

Het HOK

De Stichting Haags Orgel Kontakt (HOK) is een samenwerkingsverband van zes participerende cultuuraanbieders in de Haagse binnenstad.

Het Haags Orgel Kontakt onderschrijft de Governance Code Cultuurde Governance Code Cultuur (GCC)

Algemeen - GCC_beeldmerk_kleur_web.jpg

Het Haags Orgel Kontakt wil zich ook houden aan de regelgeving m.b.t. de Algemene Verordening Persoonsgegevens.

   

Volg ons

Nieuwsbrief